Βερολίνο: Στάση Πρώτη
‘’ Το μαύρο γλυπτό ‘’
Περπατάς στο Βερολίνο.
Δρόμοι πλατείς. Κτίρια βαριά. Πρόσοψη πάνω σε πρόσοψη.
Στη λεωφόρο Unter den Linden, στα δεξιά σου, ένα κτίριο αυστηρό.
Νεοκλασικό. Λιτό. Σχεδόν στρατιωτικό. Μια φράση προβάλλει: «Neue Wache»
Από έξω δεν καταλαβαίνεις τίποτα.
Από έξω δεν καταλαβαίνεις τίποτα.
Δεν ξέρεις τη γλώσσα για να διαβάσεις την επιγραφή.
Δεν υπάρχουν αγάλματα στην πρόσοψη.
Δεν υπάρχουν φωνές.
Κι όμως κάτι σε τραβά.
Η ησυχία.
Παρατηρείς τους ανθρώπους που μπαίνουν.
Μπαίνουν μιλώντας.
Μπαίνουν γελώντας.
Κι όμως, μόλις περάσουν το κατώφλι, σωπαίνουν.
Δεν τους το ζητά κανείς.
Το κάνει ο χώρος.
Μπαίνεις κι εσύ.
Η αίθουσα είναι μεγάλη.
Σχεδόν άδεια.
Το φως πέφτει από ένα άνοιγμα στην οροφή.
Στο κέντρο, μια μάνα.
Το γλυπτό της Käthe Kollwitz.
Ονομάζεται, ‘Mother with her dead son’
Δεν στέκεται.
Κυρτώνει.
Σαν να θέλει να μικρύνει τον κόσμο γύρω της.
Στην αγκαλιά της κρατά το παιδί της.
Η Kollwitz, η γλύπτρια, δεν έφτιαξε μια ιδέα.
Έφτιαξε τη δική της πληγή.
Ο γιος της, Peter Kollwitz, σκοτώθηκε στον Α’ παγκόσμιο πόλεμο.
Ήταν μόλις δεκαοχτώ χρονών.
Από τότε η τέχνη της σκοτείνιασε.
Οι μορφές της έγιναν βαριές.
Τα σώματα έσκυψαν.
Ο πόνος πήρε βάρος.
Η μάνα στο κέντρο της αίθουσας δεν κοιτά κανέναν.
Ούτε εμάς.
Ούτε τον ουρανό που στάζει.
Το χιόνι πέφτει επάνω της.
Η βροχή πέφτει επάνω της.
Το κρύο περνά από το μπρούντζο.
Είναι απόλυτα εκτεθειμένη.
Κι όμως εκείνη προστατεύει.
Τα χέρια της κλείνουν γύρω από το παιδί.
Τόσο σφιχτά που στο τέλος δεν ξεχωρίζεις τι είναι τι.
Δεν ξέρεις πια
αν η μάνα κρατά το παιδί της
ή αν το παιδί είναι τα χέρια της.
Και ριγάς.
Γιατί ξέρεις πως κάπου στον κόσμο, τώρα,
κι άλλες μάνες κυρτώνουν.
Δεν θα τις δεις ποτέ.
Τα μάτια τους δεν θα συναντήσουν τα δικά σου.
Κι όμως είναι εκεί.
Στην ίδια στάση.
Στην ίδια σιωπή.
Είναι το αρχέτυπο.
Η Pietà του Michelangelo.
Η Παναγία των εικόνων.
Κάθε μορφή μητρική που έγινε τέχνη.
Η μάνα που σκύβει πάνω από το σώμα του παιδιού.
Και τότε καταλαβαίνεις κάτι.
Ο μπρούντζος που βλέπεις μπροστά σου
δεν είναι μόνο γλυπτό.
Είναι μια στάση του σώματος
που η ανθρωπότητα επαναλαμβάνει αιώνες τώρα.
Το πρώτο σημείο αναφοράς μου στο Βερολίνο
δεν ήταν ένας δρόμος.
Ήταν αυτή η σιωπή.
Ήταν αυτή η μάνα.
