Ο Οιδίποδας στη Στέγη

«Τακούνια για καρφιά

Να εκδικηθεί η ομορφιά….»

Σκέψεις μετά την παράσταση «Οιδίποδας» του Robert Icke στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση

Υπάρχουν ιστορίες που επιστρέφουν ξανά και ξανά και μας βρίσκουν κάθε φορά αλλιώς. Όσες φορές κι αν τις διδάξεις, κι αν τις ακούσεις, όσες φορές κι αν τις συναντήσεις στο θέατρο, παραμένουν ανοιχτές, ζωντανές, απαιτητικές. 

Ο Οιδίποδας είναι μια τέτοια ιστορία. Κάθε εποχή τον αντικρίζει με δέος και ανατριχίλα. Με κομμένη ανάσα ξαναζεί το αφήγημα. Πάντα είναι αποκρουστικό, αλλά και βαθιά ταυτοτικό.

Είναι μια ιστορία υπέρβασης, και ίσως γι’ αυτό δεν παλιώνει ποτέ.

Η παράσταση του Ρόμπερτ Άικ δεν στάθηκε απέναντι στον Σοφοκλή με διάθεση αναμέτρησης ή επίδειξης επικαιρότητας. Τον πλησίασε με σεβασμό και τόλμη μαζί. Υπήρχε πολλή παράδοση, υπήρχε πολύς… Σοφοκλής μέσα σε όλο αυτό, κι όμως το έργο στεκόταν απολύτως στο παρόν. 

Πολλά από όσα ο Σοφοκλής άφησε σιωπηλά και άρρητα, το σημερινό κείμενο τα άρθρωσε. Και ήταν όμορφο!

Ο Νίκος Κουρής έπαιξε τον Οιδίποδα, πρωτίστως με το σώμα. 

Τα άκρα του έδιναν το τέμπο στην κίνησή του, στην αγωνία, στην επιτάχυνση και στην καθίζηση. Τα χέρια του ήταν πιο ταπεινά, πιο συγκρατημένα.  Τα πόδια του, μάρτυρες του παρελθόντος του, σε διαρκή κίνηση, αναζήτηση.

Ένας Οιδίποδας που βαδίζει αδιάκοπα προς την αλήθεια, ακόμη κι όταν το σώμα του μοιάζει να γνωρίζει πριν από τον νου.

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη έπαιζε σύγκορμη, σύσσωμη. Η παρουσία της δεν χώριζε τη μάνα από τη σύζυγο, τα κρατούσε όλα μαζί, στο ίδιο σώμα, στην ίδια αναπνοή. Η τραγωδία περνούσε από πάνω της σαν καθαρό βίωμα. Ολοκληρωμένη ηθοποιός, αληθινή γυναίκα.

Ιδιαίτερη σημασία είχε το πώς το έργο φώτισε πρόσωπα που συνήθως μένουν στη σκιά. Η Μερόπη, η θετή μητέρα του Οιδίποδα, βρήκε εδώ φωνή και υπόσταση. Η Ράνια Οικονομίδου, με μια φωνή πεντακάθαρη, άλλοτε σε καλούσε να χαρείς κι άλλοτε σε έκανε να ανατριχιάζεις, άγγιζε κατευθείαν την ψυχή. Το σώμα της, μια ολόκληρη ανθρωπολογία σε κίνηση, μιλούσε για τη μητρότητα, τη φροντίδα, τη σιωπή και τις λεπτές αποχρώσεις της αγάπης και της ενοχής. Ευχάριστη προσθήκη.

Αναπάντεχη ήταν και η σχέση Κρέοντα και Αντιγόνης. Σαν να προοικονομείται το αύριο μέσα σε αυτό που βλέπαμε τώρα, σαν να εγγράφεται ήδη η επόμενη τραγωδία μέσα στην παρούσα. Τίποτα δεν κλείνει πραγματικά στον Οιδίποδα, όλα συνεχίζουν.

Ιδιαίτερα δυνατή υπήρξε η στιγμή μετά την αποκάλυψη της αλήθειας. Η προσπάθεια της μάνας και της συζύγου μαζί, με τον γιο και τον άντρα, να αποσυνδεθούν σωματικά. Ένα ρολόι στο κέντρο της σκηνής  παγώνει τον χρόνο με την αποκάλυψη της αλήθειας. 

Και το σώμα προσπαθεί να αποτινάξει την φρίκη…

Το τέλος, γνωστό. Αλλά, με μια άλλη οπτική. Ευφάνταστη! 

Με μια εικόνα καθαρή. 

Παιδικότητα που καρφώνεται. 

Αλήθεια που μένει.

Και μέσα σε αυτήν, σχεδόν επίμονα, εμμονικά, ερχόταν στο μυαλό ο στίχος με τη φωνή της Ιουλίας Καραπατάκη, ‘…τακούνια για καρφιά…’

Αυτή η παράσταση με έναν τρόπο μας διευρύνει . 

Σε καλεί να σταθείς παρών. 

Να δεις, να νιώσεις, να θυμηθείς γιατί ο Οιδίποδας παραμένει μια ζωντανή εμπειρία, κάθε φορά και για κάθε εποχή.

Το απόλαυσα!