''Μια Παναγιά και μια Μαρία...''

Αν καμιά φορά βρεθείς στην Κωνσταντινούπολη,στο Φανάρι, ανάμεσα στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και στο Ιωακείμιο Παρθεναγωγείο, λίγο πιο πάνω από το μετόχι του Παναγίου Τάφου, βρίσκεται ο ναός της Παναγίας των Μογγολίων ή των Μογγόλων ή του Μουχλίου. Αξίζει να επισκεφθείς αυτήν την εκκλησία που μοιάζει ερειπωμένη.

Έχει πορτούλα και κουδούνι. Θα σου ανοίξει μια κυρία και θα σε ρωτήσει αν είσαι Έλληνας.(Yunanlimisin;) Ποιος  άλλος εκτός από 'Ελληνα θα χτυπάει πόρτες και κουδούνια σε μια μικρή εκκλησία σε μια απόμερη ανηφόρα στο Φανάρι;

Την έχτισε μια ... Μαρία, βυζαντινή πριγκίπισσα, Παλαιολογίνα, νόθα  κόρη του Μιχαήλ Η´ του Παλαιολόγου. Σε ηλικία 12 ή 13  χρονών την έστειλαν να παντρευτεί τον ηγεμόνα των Μογγόλων. Έτσι έκαναν στις νόθες κόρες τους οι βυζαντινοί αυτοκράτορες. Διπλωματικές σχέσεις μέσω γάμου με βυζαντινή πριγκίπισσα! Το Βυζάντιο χρωστά πολλά στις μικρές Μαρίες,τα ανήλικα, πορφυρογέννητα, νόθα κορίτσια των βυζαντινών αυτοκρατόρων, που παντρεύονταν ξένους αξιωματούχους, ηγεμόνες κι αυτοκράτορες... 

 Πέντε μήνες ταξίδεψε η Μαρία, η μικρή Παλαιολογίνα για να φτάσει από την Πόλη στο Καρακόρουμ, για να βρεθεί από την αγκαλιά του πατέρα της στην αγκαλιά του 50χρονου συζύγου της. Μόλις έφτασε, όμως,  στην πρωτεύουσα των φοβερών Μογγόλων, ο επίδοξος γαμπρός, ο χαν Χουλαγκού είχε πεθάνει και το κορίτσι παντρεύτηκε το γιο του!!! 

Δεκαεπτά χρόνια έζησε η Μαρία στις μογγολικές στέπες, αλλά μετά το θάνατο του συζύγου της επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και ίδρυσε τη μονή και το ναό (πιθανότατα το 1285).

Η Μαρία των Μογγόλων έχτισε την Παναγία των Μογγόλων...

Τη μία από τις δύο χριστιανικές εκκλησίες της Πόλης που δεν μετατράπηκαν σε τζαμί και τη μοναδική ορθόδοξη εκκλησία που λειτουργεί κανονικά από την Άλωση έως και σήμερα.

Υ.Γ1. Ψηφιδωτό της Μαρίας βρίσκεται στη Μονή της Χώρας

Υ.Γ.2 Η Μαρία των Μογγόλων - Μαριάννα Κορομηλά (ΠΑΤΑΚΗΣ)